Putinit nuk i funksionojnë më kërcënimet bërthamore

Rusia ka arsenalin më të madh bërthamor në botë dhe do që ju ta mbani mend këtë. Në një dokument të dërguar NATO-s, qeveria ruse deklaroi hapur se do të ishte “e gatshme të përdorte të gjithë arsenalin e forcave dhe kapaciteteve që ka në dispozicion, përfshirë armët bërthamore”, për të mbrojtur territorin e saj.

Kremlini pretendon se po reagon ndaj kërcënimeve ndaj Kaliningradit, enklavës ruse të rrethuar nga Polonia dhe Lituania. Me 1 tetor, Vladimir Putin u përfshi personalisht në këtë çështje, duke deklaruar se nëse Kaliningradi do të sulmohej, Rusia do të përdorte “të gjitha armët” që ka. Udhëheqësi rus pranoi se edhe Franca dhe Britania kanë armë bërthamore, por u mburr se “për sa u përket armëve që kemi ne, jemi të pakrahasueshëm”.

Dikur, kërcënime të tilla do të kishin bërë bujë në mbarë botën. Por në Britani, problemet e klubit të futbollit Manchester City ishin lajm më i madh, ndërsa Franca ishte e përqendruar te trazirat e nxënësve.

Disa ekspertë të sigurisë janë të shqetësuar se Rusia mund të jetë duke përgatitur terrenin për ndërmarrjen e veprimeve ushtarake brenda territorit të NATO-s, duke iu referuar kërcënimit të supozuar ndaj Kaliningradit. Por paralajmërimet e Putinit për armët bërthamore po priten gjithnjë e më shumë me indiferencë.

Arsyeja e kësaj qetësie relative është se ai është përpjekur të përdorë arsenalin e tij bërthamor për të frikësuar Perëndimin që nga nisja e pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës në shkurt 2022. Për njëfarë kohe, kërcënimet funksionuan. Në fazat e para të luftës, SHBA-ja dhe aleatët e saj ishin shumë të kujdesshëm për ndihmën ushtarake që i jepnin Ukrainës, pjesërisht sepse kishin frikë se lufta mund të përshkallëzohej në një përballje bërthamore. Por, me kalimin e kohës, është bërë e qartë se tabuja kundër përdorimit të armëve bërthamore është shumë e fuqishme. Si Kina, ashtu edhe India e paralajmëruan Rusinë të mos përdorte armë bërthamore, ndërsa besohet se edhe SHBA-ja e ka kërcënuar Rusinë me ndërhyrje të drejtpërdrejtë në luftë nëse ajo do të përdorte armë bërthamore në Ukrainë.

Dobësimi gradual i fuqisë parandaluese të arsenalit bërthamor rus ka bërë që aleatët perëndimorë të Ukrainës të jenë shumë më pak të kujdesshëm me kalimin e kohës për llojet e armëve që janë të gatshëm t’i ofrojnë Kievit. Tanke, avionë luftarakë dhe raketa me rreze të gjatë për të goditur objektiva brenda Rusisë, të gjitha dikur të papranueshme, tashmë i janë dhënë Ukrainës.

Në vitin 2025, Ukraina ndërmori gjithashtu një sulm të suksesshëm me dronë, Operacionin “Rrjeta e Merimangës”, kundër flotës ruse të bombarduesve strategjikë me kapacitet bërthamor. Sipas doktrinës ushtarake ruse, një sulm i tillë justifikonte një përgjigje bërthamore. Por edhe këtë herë, Rusia nuk i çoi deri në fund kërcënimet e saj bërthamore.

Duke vëzhguar këto zhvillime, Rose Gottemoeller, ish-zëvendëssekretare e përgjithshme e NATO-s, ka arritur në përfundimin se “parandalimi bërthamor nuk po funksionon”. Shtetet me armë bërthamore, si Rusia, besonin se vetë zotërimi i këtyre armëve do t’i mbronte nga kërcënimi i një sulmi konvencional. Por kjo nuk është ajo që ndodhi.

Siç vëren Gottemoeller, dështimi i parandalimit bërthamor rus nuk është një rast i izoluar. Irani ka qenë i gatshëm të lëshojë raketa balistike dhe dronë kundër Izraelit, edhe pse e di se Izraeli ka armë bërthamore. India dhe Pakistani gjithashtu kanë goditur territorin e njëri-tjetrit, pavarësisht faktit se të dyja janë shtete me armë bërthamore.

Por dështimi i parandalimit bërthamor është një goditje e veçantë për Rusinë. Zotërimi i arsenalit më të madh bërthamor në botë është një nga të paktat pretendime që i kanë mbetur vendit për statusin e një superfuqie. Ndërtimi dhe mirëmbajtja e këtij arsenali është gjithashtu jashtëzakonisht e kushtueshme.

Ekspertët dhe komentuesit rusë vazhdojnë të bëjnë thirrje të furishme dhe të fantazojnë për sulme bërthamore ndaj Europës, me sa duket me nxitjen e Kremlinit. Por këto shpërthime deklaratash nuk përbëjnë më lajm në Europë. Kur kërcënimet vijnë nga vetë Putini, siç ndodhi javën e kaluar, ato marrin më shumë vëmendje. Por qëndrimi i NATO-s ndaj luftës në Ukrainë mbetet i pandryshuar.

Dobësimi i fuqisë së kërcënimeve bërthamore të Rusisë është kryesisht një lajm i mirë. Por ai krijon gjithashtu një sërë problemesh të reja. I pari është se Rusia do të kërkojë mënyra të tjera për të rikthyer fuqinë e saj parandaluese. Rritja e luftës hibride ruse në Europë, përfshirë sabotazhet, atentatet dhe inkursionet me dronë, pasqyron dëshirën e Kremlinit për të gjetur mënyra jobërthamore për të frikësuar aleatët europianë të Ukrainës. Por lufta hibride krijon rreziqet e veta për aksidente dhe përshkallëzim. Gatishmëria në rritje e Rusisë për të sulmuar objektiva civile brenda Ukrainës, dhe ashpërsia në rritje e bombardimeve të saj ndaj Kievit, pasqyrojnë kërkimin e saj për forma jobërthamore të përshkallëzimit.

Rreziku i dytë i madh është se dështimi i parandalimit bërthamor e bën luftën konvencionale më të imagjinueshme në Europë dhe gjetkë. Me përjashtim të Britanisë dhe Francës, të gjithë anëtarët europianë të NATO-s mbështeten te “ombrella” bërthamore e SHBA-së. E njëjta gjë vlen edhe për Japoninë dhe Korenë e Jugut në Azinë Lindore.

Nëse kundërshtarët e mundshëm të këtyre aleatëve të SHBA-së arrijnë në përfundimin se kërcënimi amerikan për të përdorur armë bërthamore në mbrojtje të tyre nuk është i besueshëm, ata mund të jenë më të gatshëm të nisin një luftë konvencionale. Në fakt, edhe vetë Rusia mund të jetë tashmë më pak e stepur për të nisur një konflikt me NATO-n.

Rreziku i fundit është se të gjithë po “mësojnë duke vepruar”. Që nga fillimi i luftës në Ukrainë, si Rusia, ashtu edhe NATO-ja janë detyruar të përshtatin idetë e tyre për mënyrën se si funksionon parandalimi bërthamor. Tabuja kundër përdorimit të armëve bërthamore është qartësisht shumë e fortë. Por a është absolute? Askush nuk mund të jetë i sigurt. Dhe një pasiguri e tillë është e rrezikshme. /Financial Times